Wanneer je nog geen werk hebt, kan het starten van een eigen bedrijf of het uitvoeren van freelance opdrachten een goede mogelijkheid zijn.
Misschien denk je dat werken als ondernemer of ZZP-er per definitie niet tot de mogelijkheden behoort omdat je autisme hebt. Dat is een vooroordeel, want er zijn veel mensen met autisme die succesvol aan de slag zijn als ondernemer/ZZP-er. Het is niet bekend hoeveel ondernemers of ZZP-ers met autisme er precies zijn in Nederland.
Is het ondernemerschap iets voor jou?
Hoe weet je of je over de juiste vaardigheden beschikt om een succesvolle ondernemer te worden? Denk bijvoorbeeld aan aspecten als vakkennis, financieel inzicht, organisatietalent en mensenkennis. Op de website van de Kamer van Koophandel vind je een test om je ondernemersvaardigheden te testen. Op de website van Lancelots vind je een uitgebreide lijst met ondernemerskwaliteiten en -vaardigheden.
Belastbaarheid en energie
Sommige mensen met autisme zijn zelfstandig ondernemer geworden omdat ze daardoor beter kunnen omgaan met hun (wisselende) energie, en de belasting en belastbaarheid beter op elkaar kunnen afstemmen. Voor andere ondernemers met autisme ligt hier een valkuil. Als je voor jezelf werkt, is er immers niemand die zegt wanneer je moet stoppen met werken en je rust moet nemen. Als je niet voldoende rust neemt, kun je burn-out raken. Lees verder over Stress op het werk.
Starten en ondernemen vanuit een uitkering
Als je een uitkering ontvangt en weer wil werken heb je twee mogelijkheden: je solliciteert naar een baan in loondienst of je begint voor jezelf. Omdat het lastig kan zijn een baan in loondienst te vinden, kiezen steeds meer mensen (met en zonder autisme) ervoor om vanuit een uitkering voor zichzelf te beginnen. Het hangt van de soort uitkering af, welke regels er precies gelden. Meer informatie: UWV – Ik wil een eigen bedrijf starten
Ondernemen vanuit een zorginstelling of woonvoorziening
Sommige mensen met autisme wonen in een zorginstelling of woonvoorziening, zoals bij een RIBW. In dat geval kan het zijn dat de instelling waar je woont, regels heeft over of je mag ondernemen of niet. Deze regels kunnen, afhankelijk van de instelling waar je woont, helaas soms belemmerend werken voor jouw persoonlijke mogelijkheden en ontwikkeling als ondernemer. Check van te voren of je een kleine onderneming mag vestigen in de woonvoorziening, als dit voor jou geldt. Ga van te voren na welke regels jouw instelling hierover hanteert.
Schijnzelfstandigheid
Schijnzelfstandigheid wil zeggen dat je op papier ZZP-er bent, maar er in de praktijk geen verschil is met het werken in loondienst.
Als ZZP-er met autisme is het extra belangrijk om stil te staan bij de regels over zelfstandigheid en schijnzelfstandigheid. Zeker als je maar voor één of twee opdrachtgevers werkt. Bijvoorbeeld als jij moeite hebt met netwerken en acquisitie, en daardoor minder opdrachtgevers hebt. Of omdat je minder energie hebt, en al je energie en tijd in het werken voor die ene opdrachtgever gaat zitten.
Het is niet zo dat je met één of twee opdrachtgevers automatisch schijnzelfstandig bent. De regels over wanneer je als (echte) zelfstandige wordt gezien en wanneer niet zijn wat ingewikkelder. Behalve naar het aantal opdrachtgevers, wordt ook naar andere criteria gekeken, zoals of er sprake is van een gezagsverhouding. Er is sprake van een gezagsverhouding als je opdrachtgever (net als een baas/leidinggevende) allerlei zaken voor jou bepaalt, zoals waar en wanneer je werkt, wat je precies moet doen en/of hoe je dat moet doen.
Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA)
Op dit moment gelden de regels vanuit de Wet Deregulering Arbeidsrelatie (DBA). Omdat er veel discussie is en de regelgeving op dit punt sterk aan verandering onderhevig is, is het verstandig om zelf het laatste nieuws hierover bij te houden. Meer informatie: De wet DBA.
Zelfstandig en/of flexibel werken zonder ZZP-er/ondernemer te zijn
Wanneer je graag je vrijheid of zelfstandigheid wilt houden of flexibel inzetbaar wilt zijn, hoef je niet per se een eigen bedrijf te starten. Als je wel flexibel inzetbaar wilt zijn, maar geen onderneming wilt hebben, kunnen werken als uitzendkracht, gedetacheerd worden of werken via een payrollbedrijf geschikte opties zijn.
Begeleiding
Begeleiding vanuit het UWV
Misschien ben jij een eigen bedrijf gestart vanuit een uitkering van het UWV, zoals een Wajong- of WIA-uitkering. Je kunt vanuit het UWV dan een vergoeding krijgen voor begeleiding tijdens en na de start van je bedrijf. Daarmee kun je mensen inhuren die je helpen met taken die je door je handicap niet goed zelf kunt doen. Mensen met autisme zouden deze begeleiding bijvoorbeeld kunnen inzetten voor hulp bij plannen en organiseren.
Het UWV vergoedt de goedkoopste begeleiding die voor jou geschikt is. Dit is maximaal 32 uur per jaar voor de uren die je besteedt aan de start van je bedrijf, zoals het schrijven van een ondernemersplan. Daarnaast kun je maximaal 32 uur per jaar aan begeleiding krijgen na de start van je eigen bedrijf.
Met de huidige regelgeving, houd je de vergoeding voor begeleiding zolang je, naast je inkomsten als zelfstandige, nog een uitkering krijgt. Eindigt je uitkering omdat je volledig als zelfstandig ondernemer aan de slag gaat? Dan stopt het UWV uiterlijk na 2 maanden ook met het vergoeden van je begeleiding. Daarmee kan deze regelgeving belemmerend werken voor sommige mensen met autisme, die juist dankzij deze begeleiding in staat waren als ZZP-er/ondernemer te werken. Immers, als je het (met begeleiding) zo goed doet dat je voldoende inkomsten uit je werk als zelfstandige haalt, dan is het gevolg dat je begeleiding gestopt wordt. Voor sommige mensen zal dit betekenen dat ze, zonder deze begeleiding, hun werk minder goed kunnen doen. En alsnog weer (gedeeltelijk) uitvallen of terugvallen in een (gedeeltelijke) uitkering. Waarna je dan wel weer begeleiding kunt aanvragen om weer op te krabbelen…
Meer informatie: UWV – Ondersteuning bij werk of onderwijs
Begeleiding vanuit de GGZ
Sommige mensen met autisme ontvangen vanuit de GGZ (traject)begeleiding bij hun werk als zelfstandige. Ook kan soms een IPS-traject (IPS = Individuele Plaatsing en Support) gevolgd worden. In deze trajecten kun je soms ook begeleid worden bij het starten van een eigen bedrijf en het volhouden van dit werk.
Begeleiding vanuit de gemeente
Heb je een bijstandsuitkering en wil je vanuit die uitkering een eigen bedrijf starten? Dan kan het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) een steuntje in de rug bieden. Gemeenten kunnen mensen, vanuit de Bbz, begeleiding bieden bij het starten als zelfstandige.
Meer informatie: KVK – Starten vanuit bijstand
Begeleiding door een ZZP-coach
ZZP-coaches begeleiden en adviseren (startende) ZZP-ers bij alle uitdagingen die op hun pad komen. Bijvoorbeeld bij het vinden van nieuwe klanten, niet-betaalde facturen betaald krijgen of omgaan met ontevreden klanten. Deze adviseurs zijn zelf vaak ook ZZP-er. Meestal hebben ze geen specifieke ervaring met autisme.
Stichting Ondernemersklankbord
Bij Stichting Ondernemersklankbord vind je adviseurs die persoonlijke begeleiding en advies geven bij het ondernemen. Deze adviseurs zijn oud-ondernemers met veel kennis en ervaring die je bijstaan in een klankbordtraject. De kosten hiervan zijn relatief laag.
Geldzaken: uitkeringen en verzekeringen
Klik hier voor meer informatie over dit onderwerp.
Tips en informatie
Organisaties en websites:
- Kamer van Koophandel: de Kamer van Koophandel is er niet alleen om je in te schrijven als startende ondernemer. Ook daarna biedt de KvK informatie, advies en producten waar je mogelijk wat aan hebt. Via hun app ‘KVK Connect’ kun je in contact komen met andere ZZP-ers en/of opdrachtgevers. Ook organiseert de KvK door het hele land cursussen en bijeenkomsten voor ondernemers.
- OndernemersNetwerk Ervaringsdeskundigen (ONE)
- HAZO vwz: Vlaams steunpunt voor ondernemers met een beperking of chronische ziekte.
- Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK): adviseert ZZP-ers en ondernemers van starten tot groeien en bedrijfsoverdracht.
- Ondernemersplein: informatie en advies van de overheid voor ondernemers.
- informatie van de Rijksoverheid over ZZP-ers
- Ik word ZZP-er: online platform voor de oriënterende en startende ondernemer.
- Lancelots – voor en door freelancers
Ondernemersverenigingen
Een ondernemersvereniging brengt (lokale) ondernemers bij elkaar om te netwerken en van elkaar te leren.
Boeken
Marijn Bon (2018). Ondernemen(d) met autisme. Inspirerende ondernemersverhalen met praktische tips voor een succesvol bestaan als zelfstandige. Amsterdam: Uitgeverij SWP.
In dit boek vind je, de titel zegt het al, diverse praktische tips en ervaringsverhalen van ondernemers met autisme.
Digitale groepen
Facebookgroep ‘Ondernemen met een beperking of chronische ziekte’.
Dit is een besloten Facebookgroep voor ondernemers met een beperking of chronische ziekte. Anne van de Beek, zelf ondernemer met autisme, is oprichter en beheerder van deze Facebookgroep. Meerdere leden van de groep hebben eveneens autisme.
Blogartikel
Anne van de Beek, zelf ondernemer met autisme, schreef een blog over haar ervaringen met ondernemen. “Vier jaar als ondernemer met een beperking en chronische ziekte: wat ik geleerd heb.”