Mensen met autisme hebben vaak moeite met dingen die voor mensen zonder autisme meestal heel vanzelfsprekend zijn. Maar ze hebben ook sterke kanten die voor mensen zonder autisme vaak juist niet zo vanzelfsprekend zijn. Jij kunt je collega met autisme helpen zijn talenten optimaal te benutten in een omgeving waar begrip is voor zijn beperkingen. En daar is het hele bedrijf uiteindelijk bij gebaat.

 

Waar lopen mensen met autisme tegenaan?

Waar mensen met autisme specifiek tegenaan lopen op het werk, is voor iedere persoon met autisme anders. Als je wilt weten waar jouw collega moeite mee heeft, kun je het dus het beste gewoon aan hemzelf of haarzelf vragen.

 

Over het algemeen is het zo dat mensen met autisme vaak zowel onderschat als overschat worden. Op het gebied van leervaardigheden en intelligentie worden ze meestal onderschat, terwijl ze overschat worden op het gebied van voor mensen zonder autisme heel gewone vaardigheden zoals het zelf oppakken van taken, omgaan met veranderingen, plannen, omgaan met deadlines, druk en sociaal contact.

 

Dit alles kan veel spanning opleveren, vooral als de persoon met autisme het gevoel heeft dat hij niet voldoet aan de verwachtingen die de omgeving van hem heeft. Onder spanning kan overprikkeling ontstaan, soms met onvoorspelbaar gedrag als gevolg.

 

 

Kwaliteiten en valkuilen

Wat zijn dan die mogelijke kwaliteiten en valkuilen van werknemers met autisme? Nogmaals, iedere werknemer met autisme is anders, dus het is zaak om in gesprek te gaan met de werknemer zelf om dat te ontdekken. Niet iedere medewerker zal alle talenten uit het lijstje hieronder bij zichzelf herkennen.
 

Kwaliteit	Valkuil
Grote motivatie	Te lang doorwerken Geen of te weinig pauze nemen Geen hulp vragen als dat eigenlijk wel nodig is Angst om te falen als je iets niet alleen kunt
Lang geconcentreerd kunnen werken	Afsluiten van de omgeving Te lang doorwerken
Oog voor details	Moeite met overzicht houden en prioriteiten stellen Te lang bezig blijven met details
Betrouwbaar: afspraak = afspraak	Gespannen raken als anderen zich niet aan de afspraken houden Misverstanden als je regels anders interpreteert dan anderen, en daar sterk aan vasthoudt
Eerlijk en loyaal	Eerlijkheid kan soms bot overkomen bij andere mensen
Goed kunnen analyseren	Verliezen in details De neiging om alles wat mensen zeggen te gaan analyseren Je eigen conclusies als enige waarheid zien, soms zonder de context goed te begrijpen
Groot technisch inzicht	Eenzijdige aandacht voor techniek en minder voor sociale interactie Graag en lang praten over techniek Anderen helpen met technische dingen en daardoor niet aan je eigen werk toekomen
‘Out of the box’ denken	Moeite om van idee naar uitvoering te komen Moeite om het goede idee over te brengen aan anderen Lang blijven nadenken over onuitvoerbare ideeën
Heel nauwkeurig werken	Werk kan extra tijd kosten Blokkeren door je eigen nauwkeurigheid Lang door blijven gaan terwijl het eigenlijk al goed is
Scherp waarnemen	Overprikkeld raken in onrustige ruimtes Alles zien, wat niet altijd prettig is voor anderen Focus verliezen door alles wat er om je heen gebeurt
Geen probleem met vaste patronen en herhaling in de werkzaamheden	Het kan veel energie kosten als een planning of routine plotseling verandert

  

 

Zo kun je effectief samenwerken met je collega met autisme

Heb je een collega met autisme, dan is het in de eerste plaats belangrijk dat zijn/haar andere manier van denken en informatie verwerken er mag zijn op het werk. Leren om effectief samen te werken is een proces waar zowel je collega met autisme als jijzelf in moet investeren. In gesprek gaan met je collega met autisme en interesse tonen in wat autisme voor hem/haar betekent, kan helpen de samenwerking beter te laten verlopen.

 

Voorbeelden van gespreksonderwerpen zijn (het belang van):

• Afspraken maken en nakomen;
• Prioriteiten stellen en deze toelichten;
• Concreet communiceren in de mail;
• Veranderingen tijdig aankondigen, toelichten en tijd geven voor het wennen hieraan;
• Wachten met het bespreken van plannen die nog in de conceptfase zitten tot deze concreter zijn;
• Evaluatiemomenten afspreken om de kwaliteit van de onderlinge samenwerking te bespreken;
• Bespreekbaar maken van het autisme en wat jij daarvoor kunt doen.

 

Tips bij overprikkeling

Overprikkeling is voor veel mensen met autisme een groot probleem, dat met name voorkomt in situaties waarin ze veel (nieuwe) informatie of zintuiglijke indrukken te verwerken krijgen. Jouw reactie op hun overprikkeling kan veel doen om overprikkeling te verminderen of te voorkomen.
 
Onderstaande situaties zijn voorbeelden; waarvan iemand overprikkeld raakt is voor iedereen anders. De context speelt daarin een belangrijke rol. Ook hier geldt dus: vraag aan je collega naar de situaties waarin hij last heeft van overprikkeling en naar wat hij nodig heeft als hij overprikkeld is of dreigt te raken.

• Toon neutraal begrip wanneer je collega als gevolg van zijn autisme een korte time-out nodig heeft op het werk. Bied voldoende veiligheid zodat je collega het kan aangeven als hij overprikkeld is, of verwacht dat dit gaat gebeuren. Oordeel niet als hij bijvoorbeeld plotseling een vergadering verlaat.
• Soms raken mensen met autisme tijdens een vergadering zo in de war van de grote hoeveelheid informatie die op hen afkomt, dat zij moeten ‘herordenen’. Zij kunnen dan niet meer bijdragen aan het gesprek. Het kan dan helpen om even stil te zijn, en je collega hardop laten denken en ordenen.

 

Wat te doen bij misverstanden?

Ontstaan er ondanks al jullie inspanningen toch misverstanden tussen jou en je collega met autisme? Creëer dan ruimte voor je collega en voor jezelf om te bespreken wat er aan de hand is. Vul niet in wat de ander denkt. Vraag je collega hiernaar en sta open voor het antwoord, ook al is het anders dan wat je verwacht. Wees je ervan bewust dat er bij misverstanden vaak sprake is van onmacht, niet van onwil.

 

 

Ondersteuning door collega’s of werkgever

“Ik kan af en toe wel wat hulp gebruiken op mijn werk. Ik heb een vast maatje, een collega bij wie ik altijd terecht kan. Zij heeft daar extra tijd voor gekregen.”

 

Je kan zelf je directe collega’s met autisme de meest effectieve ondersteuning op de werkplek bieden, met name die collega’s die fysiek het dichtste bij je zijn en die vergelijkbare werkzaamheden doen als jijzelf. Je kan een training doen om hen optimaal te kunnen ondersteunen.

 

 

Harrie©

Harrie© is de ideale collega-werknemer die jou begeleidt op de werkvloer. Deze collega-werknemer moet over bepaalde kwaliteiten beschikken. Deze kwaliteiten zitten verstopt in de naam Harrie. Harrie staat namelijk voor: Hulpvaardig, Alert, Realistisch, Rustig, Instruerend en Eerlijk. Ook leidinggevenden of de werkgever kunnen de rol van Harrie© op zich nemen, bijvoorbeeld als je bij een klein bedrijf werkt.
www.ikbenharrie.nl

  

Meer informatie

• Wat is autisme?
• Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) – Voor informatie over ‘autisme en werken’, voor werkgevers en werknemers.
• MInd – destigmatisering – Richt zich op werkgevers en werknemers en wil het taboe op psychische aandoeningen op de werkvloer doorbreken. 
• Autisme werkt!